مراتب اعمال

وَلِكُلٍّ دَرَجَاتٌ مِمَّا عَمِلُوا ۚ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ(انعام/ 132)

جز ذات حق تعالی که بحت و بسیط است، تمام هستی مرکب و ذومراتب اند. افکار و گفتار و رفتار آدمیان همه اش دارای مراتب و مراحل است. این ترتّب حکایت نقص موجودات و کمال حضرت حق است. پدیده های عالم با مراتب زیست می کنند لذا قرآن در وصف مؤمنان می گوید:

(انفال/4) أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا ۚ لَهُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ یا در جای دیگر می فرماید

هُم دَرَجَاتٌ عِنْدَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ(آل عمران/ 163)

بنابراین غیر از ذات حق همه ی عالم در مراتب و درجات به سر می برند. چرا که رابطه ی حق با موجودات به مراتب است. حضرات خمس ابن عربی، اسفار اربعه ی ملاصدرا و مراتب نوری سهروردی همه حکایت همین ماجراست. حتی تفضیل آدمیان(اسراء/21) و پیامبران(بقره /253) نیز ناشی از ذومراتب بودن آنهاست.