واژه ی مرد

تصور اولیه این است که واژه ی مرد در مقابل زن است ولی در گذشته این گونه نبوده است. دکتر محمد معین در Martiya و فارسی باستان Mareta , و اوستایی Mart حاشیه ای که بر فرهنگ برهان قاطع زده است می گوید:مرد، فارسی میانه به معنی انسان و بشر به کار رفته است. در این صورت کلمه ی مردانه و مردی به معنای انسانی است. پس این که سعدی می گوید:

تا مرد سخن نگفته باشد عیب و هنرش نهفته باشد

مراد از مرد انسان است. البته می توان به جای کلمه ی مرد واژه ی فرد گذاشت که باز هم درست می شود.

شاید در عربی هم به همین منوال باشد یعنی رجولیت به معنای عام انسان باشد و اخوت هم دال بر مردانگی. در این صورت آیه ی انما المؤمنون اخوة(حجرات/10) به معنی درستکاری و انسانی است.