حافظ پژوهان

ما فقط نام دو بزرگ به عنوان مصحّح حافظ می شناسیم ولی نمی دانیم که آن بزرگوران صاحب چه اندیشه ها و نکته سنجی هایی در زندگی اجتماعی و علمی خود بوده اند. هر دو پیش از این که به تصحیح حافظ بپردازند؛ پژوهش های فراوانی در حوزه ی ادبیات و تاریخ داشته اند. عطش آنان به تحقیق آن قدر زیاد بوده که مدت ها در کشورهای اروپایی به تحصیل و پژوهش اشتغال داشته اند و به چند زبان مسلط بوده اند.

آناتول فرانس توسط محمد قزوینی به دکتر قاسم غنی معرفی می شود. وی عجیب شیفته ی فرانس می شود و به ترجمه ی آثارش می پردازد. حاصل تحقیقات آن بزرگواران در قالب یادداشت هایی به چاپ رسیده است. استاد فروزانفر در برخی مواقع با علّامه قزوینی در باره ی داستان های مولوی مکاتبه می کرد. مثلا در باره ی این که دقوقی کیست؟ قزوینی جواب می دهد شاید مراد عبد المنعم بن محمد دقوقی همعصر مولانا باشد که در حماة نزدیک قونیه می زیسته است.

زندگی نامه ی علّامه قزوینی توسط دکتر قاسم غنی به نگارش در آمده است و دکترعلی اکبر فیاض استاد و مؤسس دانشکده ی ادبیات دانشگاه مشهد، زندگینامه ی همشهری خود دکتر قاسم غنی را نوشته است. پس از مدت ها تلاش فکری و تحقیقی دکتر غنی از استاد قزوینی تقاضای تصحیح دیوان حافظ را می کند ولی علّامه قزوینی می گوید: حاضر به مذاکره با اوست. و با این ادب به کار مشترک تصحیح می پردازند هر چند آن دو بزرگوار مدتی هم فعّالیت سیاسی می کردند. در دوران معاصر شخصیت های دیگری چون دکتر پرویز ناتل خانلری و دکتر سلیم نیساری و هوشنگ ابتهاج(سایه) به تصحیح دیوان حافظ همت گماشته اند که باید تلاش آنها را هم قدر دانست.