نکته نیکو(23)
نکته نیکو(23)
یاد خدا
فاذکرونی اذکرکم و اشکروا لی ولاتکفرون(بقره/152)
ذکر از بسامدترین واژه های قرآنی است و تقابل در آن از عجائب معانی. مطمئنا ذکر الهی با ذکر بندگان تفاوت ماهوی دارد ولی در آیه مورد نظر مقابل شده اند. به تعبیر دیگر ذکر و یادآوری انسان به عنایت و فیض فیاض امکان پذیر است یعنی توفیق یاد هم از آن خداوند است. بنابراین با یادآوری خدا و نعمت های او، انسان به نعمت ذکر می رسد و از فراموشی و غفلت رها می شود.
به قول فلاسفه معلول به علت خود علم حضوری دارد یعنی با شناختی که ما از خدا داریم و یادکردی که از او می کنیم؛ به مخلوق بودن خود و نقص کمالی و وجودی خود معترف می شویم و این اعتراف و اذعان برابر با درک بهتر خداست. پس این که عرفا گفته اند: "حدیث من عرف نفسه فقد عرف ربه" عکس نقیض آیه "یا ایها الذین امنوا لاتکونوا کالذین نسوا الله فانساهم انفسهم"(حشر/19) هست؛ سخن شیوایی است.
از این رو کمال انسانی در یادکرد از علت وجودی است و مصادیقی چون نماز که فلسفه اش یاد خداست؛ حاصل این رابطه است. اما شکر طرفینی نیست بلکه فقط مخصوص معشوق است از این رو در آیه به تقابل آن اشاره نشد. بنابراین باید در حدیث مشهور "من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق" تجدید نظر کرد چون شکر بر خدا به عنوان پروردگار ضروری است و مترتب بر چیزی نیست حتی شکر مخلوق.