فیض گل**
فیض گل
بلبل از فیض گل آموخت سخن ورنه نبود این همه قول و غزل تعبیه در منقارش
بهاء الدین خرمشاهی در تفسیر این بیت حافظ می نویسد: بلبل که عاشق گل و شهره به گلبانگ خوش و فصاحت است اگر این هنرها را دارد از برکت و یُمن جلوه ی معشوق خود(گل) است که سخندانی آموخته است و اگر این عشق و معشوق سخن آموز در کار نبود این همه قول و غزل در زبان و حنجره ی هنرمند پیدا نمی شد.(حافظ نامه ج2 ص 874)
می توان تعبیر دیگری از این بیت حافظی داشت و آن این که مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق/ شوق آورد. اگر سخنران با مخاطبان همدل مواجهه شود زیباتر سخن می گوید و مشفقانه و مشتاقانه حرف می زند. رابطه ی بین سخنران و مستمعان مانند رابطه ی گل و بلبل است. بنابراین نه فقط سخندانی بلکه سخنرانی نیز تابع فضای همدلانه و دوستانه است. به قول سعدی:
فهم سخن چون نکند مستمع قوت طبع از متکلّم مجوی
فسحت میدان ارادت بیار تا بزند مرد سخنگوی گوی