نکته نیکو(7)
نکته نیکو(7)
تأثیر لعنت
و اذ قلنا للملائکة اسجدوا لآدم فسجدوا الا ابلیس ابی و استکبر و کان من الکافرین(بقره/34)
در این که چرا ابلیس فرمان الهی را گردن ننهاد و از آن استنکاف ورزید؟ دیدگاه های مختلف و متفاوتی بیان شده است. پاره ای از عرفا بر این باورند که امتناع ابلیس در سجده نکردن به آدم، ناشی از باور شیطان بر عدم سجده بر غیر خدا بود. این نگاه عارفان در یک گفتمان تحلیلی ناشی از نگرش آنان به هستی و وحدت وجود است.
در مقابل بیشتر مفسران این حرکت را نوعی مخالفت ورزی با فرمان الهی دانسته و منبعث از روحیه ی استکباری ابلیس می دانند. آنچه از ظاهر آیه فهمیده می شود؛ مؤید نظر دوم است. به این که شیطان جزای این نافرمانی را چشید و از درگاه الهی رانده شد. در اخلاق هم خودبینی را از خصائل منفی آدمیان دانسته اند و آن را به عنوان یک صفت شیطانی برشمرده اند. چنان که ابلیس هم در مقام برتری جویی گفت: انا خیر منه خلقتنی من نار و خلقته من طین(ص/76)
از مجموع آیات بر می آید که در نهایت خود ابلیس هم پذیرفت که در این امر مقصر بوده و به گناه خود اعتراف نمود و از خدا به خاطر عباداتش درخواست فرصت نمود و خداوند حکم به ماندگاری تا مدت معلوم نمود که به قول مولانا این هم از تأثیر لعنت بود.