تقدیر الهی

استاد ملکیان در پاسخ به یکی از دانشجویان در باره ی تقدیر الهی گفته است: تقدیر بر دو گونه است یکی بر اساس قوانین و دیگری بر اساس واقعیّت ها. تمام کارهای الهی از نوع تقدیر به معنای اول است یعنی در هستی قوانینی حاکم است که نتیجه ی آن قطعی است. ما پیش از این که به تقدیر و سرنوشت فردی بپردازیم، باید بدانیم که تقدیر الهی بر اساس قوانین شکل می گیرد. یعنی هر کس این کار بکند آن نتیجه خواهد گرفت. نه این که فرد خاص این کار را کرده است و به آن نتیجه رسیده است. البته می تواند واقعیّت ها نمونه و مصداقی از آن قوانین باشد برای این که این مسأله با اختیار آدمی سازگار باشد، به ناچار معنای اول تقدیر صحیح است.

به خاطر دارم در پنجم دی ماه سال 1382، وقتی زلزله ی بم رخ داد به دانشجویانم گفتم: حکم الهی در باره ی زلزله همین است. یعنی تابع قوانین کلی است نه مخصوص یک منطقه یا اشخاص خاص. اما این که چرا این حادثه در بم اتفاق افتاد شما اگر در بندرعباس هم اتفاق می افتاد همین سؤال را بیان می کردید که چرا در اینجا رخ داد؟ اصل، وقوع یک پدیده است نه مکان و زمان که هر دو اتفاقی است.

بنابراین بیت حافظ که می گوید:

گلیم بخت کسی که بافتند سیاه/ به آب زمزم و کوثر سفید نشود

درست نیست. البته این بیت در دیوان های معتبر وجود ندارد.