اخلاق با توصیف شرّ

کتاب «اخلاق، رساله‌ای در ادراک شرّ» را آلن بدیو، شاگرد آلتوسر، چپ کمونیست و مراکشی تبار فرانسوی برای دانش‌آموزان دبیرستانی نوشته است. او در جستجوی اخلاقی است که با شرّها توصیف می‌شود. از این رو منتقد اخلاق همگانی و ستایشگر اخلاق هیچ‌گرایی است. و به تبع نیچه می‌گوید: بشر اخلاق نیستی را بر اخلاق تابع هیچ نبودن را ترجیح می‌دهد.

با لویناس که اخلاق را در دیگری جستجو می‌کند مخالف است. چرا که تعریف دیگری شامل تبعیض‌نژادی‌ها، مهاجران غیرقانونی، اتانازی و سویه‌ی مرگی نمی‌شود. او با به کلی دیگری هایدگر هم سر سازگاری ندارد. چون به کلی دیگری قابل احترام نیست. اگر در همه چیز با من اختلاف دارد پس چگونه با او وجه اشتراک داشته باشم.

از نظر او همسان‌سازی و ذات‌گرایی و تجویز نسخه‌ی واحد برای همه امری عبث است. انسان‌ها با وجود تفاوت‌ها انسان‌اند. لذا اخلاق متفاوت و متعدد را طلب می‌کنند. وی بر این باور است که اخلاق صرف نداریم و می‌توانیم اخلاق را به چهار قسم: سیاسی، علمی، هنری و عاشقانه تقسیم کنیم.

ساده‌تر این که وقتی گفته می‌شود اخلاق اسلامی یعنی همسان‌پنداری دیگری در مواجهه با او. چنانچه وقتی گفته می‌شود اخلاق دینی یعنی همسان‌سازی فرد با دین الهی و وجه اشتراک در دین. پس اگر کسی خارج از حوزه‌ی ادیان الهی باشد، اخلاق دیگری دارد. چرا که چنین فردی قائل به قیامت نیست و با این گرایش دست به عمل نمی‌زند. بنابراین رفتار او را باید به قول آلن بدیو در قالب خوشبختی ناقص دید. در مقابل خوشبختی کامل و معتقد به آخرت.